Przesył Energii Przesył Energii
Piotr Zamroch 29 sierpnia 2012 in Służebność przesyłu 1 Komentarz

V CSK 190/11 ważne, ciekawe i… niepublikowane

Sprawa jest bardzo ciekawa, można nawet powiedzieć wielowątkowa (niestety owa wielość odnosi się również do błędów sądów).

Sąd Rejonowy ustanowił służebność przesyłu „polegającą na korzystaniu zgodnie z przeznaczeniem, urządzeń należących do przedsiębiorcy z pasa gruntu o szerokości 3,5 m, biegnącego przy granicy wymienionej działki z ulicą W., za wynagrodzeniem w wysokości 1302,72 zł rocznie.” I tyle.

Sąd Okręgowy dostrzegł problem, czując się jednak związany zakresem zaskarżenia tylko w części, zamknął oczy i postanowienia nie zmienił – a sprawę mógł i powinien rozpoznać raz jeszcze w całości.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia podzielił się licznymi – w mojej ocenie – trafnymi i ważnymi uwagami.

Wskazał przede wszystkim, iż z uwagi na konstytutywny charakter postanowienia o ustanowieniu służebności przesyłu nie jest dopuszczalne zaskarżenie go w części. Wyjaśnienie tego jest proste – zakres ograniczenia prawa własności i przyznane wynagrodzenie powinny mieć charakter ekwiwalenty, dlatego też zawsze należy o tym orzekać kompleksowo.

Odnosząc się do ubogiej treści sentencji postanowienia sądu rejonowego Sąd Najwyższy wskazał, że każdorazowo sąd musi wypełnić konkretną treścią ogóle sformułowanie kodeksowe „korzystania w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej zgodnie z przeznaczeniem urządzeń”.

Jako podstawowe Sąd Najwyższy wskazał na następujące elementy czynne służebności przesyłu: dostęp do urządzeń, korzystanie z nich poprzez bieżącą eksploatację, dokonywanie kontroli, przeglądów, konserwacji, modernizacji, remontów, usuwanie awarii, wymiany urządzeń posadowionych na danej nieruchomości w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego i niezakłóconego działania sieci przesyłowej przedsiębiorstwa. To ważna wskazówka dla praktyków.

Podkreślenia wymaga także konieczność precyzyjnego określenia obszaru, na jakim prawo własności doznaje ograniczeń. Zastrzegam jednak, iż szerokość tego pasa nie musi być na całym przebiegu urządzeń taka sama, w szczególności może zostać zwiększona w obszarze bezpośrednio przyległym do słupów podtrzymujących linie elektroenergetyczne np. z uwagi na potrzeby ich ewentualnej wymiany.

W poprzednich wpisach podkreślałem powinność załączenia mapy urzędowej dla wykazania przebiegu urządzeń (powinna stanowić integralną część postanowienia sądu). Sąd Najwyższy wskazał, że optymalnym rozwiązaniem jest mapa sporządzona według zasad obowiązujących przy oznaczaniu nieruchomości w księgach wieczystych, przyznał jednak, że obecnie nie ma takiego obowiązku.

Zwracam Ci uwagę również na rozważania o wynagrodzeniu. Sąd Najwyższy podkreślił, iż zasadą powinno być świadczenie jednorazowe, wynagrodzenie okresowe zaś może wchodzić w grę, gdy zakres ograniczenia własności jest duży. Chodzi to o zbliżenie sytuacji do pozbawienia właściciela możliwości korzystania z rzeczy w ogóle, co uzasadnia nawet wyjście od stawek czynszowych. Górną granicą wynagrodzenie jest zawsze wartość nieruchomości.

Na koniec istotne zastrzeżenie – jeżeli urządzenia przesyłowe służą także zaspokojeniu potrzeb właściciela nieruchomości obciążonej  wówczas wynagrodzenie powinno być odpowiednio pomniejszone.

Piotr Zamroch 27 sierpnia 2012 in Korytarze przesyłowe 1 Komentarz

Zaminowana działka czyli specustawą w obywatela

Państwo kontra obywatel. Interes prywatny naprzeciwko dobra społecznego.

Przyzwyczajamy się do tego przeciwstawienia. Od kilku lat widać silny trend do przeprowadzania ważnych zmian infrastrukturalnych w oparciu o specustawy, które upraszczają ingerencję w prawo własności i ograniczają standardowy model obrony tego prawa, nie mówiąc już o gwarancjach dla stron w normalnym toku postępowania administracyjnego.

Dotychczas były to np. zapisy ustawy o transporcie kolejowym, specustawa drogowa, specustawa o Terminalu LNG w Świnoujściu oraz specustawa o przygotowaniu turnieju finałowego EURO 2012. Nazwy ustaw upraszczam, bo moim celem jest wyłącznie pokazanie Ci, że w zasadzie większość kluczowych dla rozwoju kraju projektów realizowana jest w oparciu o specustawy.

To źle świadczy o naszym systemie prawnym, jak również o braku zdolności do współdziałania poszczególnych organów administracji oraz znikomym zintegrowaniu postępowań.

O najnowszy projekcie specustawy słyszeliśmy wszyscy – to ustawa o korytarzach przesyłowych. Jej twórcy skupili się na racjonalnym wykorzystaniu sprawdzonych rozwiązań, za wyjątkiem oryginalnej metody określania wartości odszkodowania i rozliczenia zaszłości, co pewnie będą musieli obronić w kontekście konstytucyjnych gwarancji.

Informacja o zaminowaniu działki przyciągnęła, przynajmniej na chwilę, uwagę społeczeństwa do specustawy o Terminalu LNG w Świnoujściu. Do tego newsa, prowadzone na szeroką skalę działania, w zasadzie pozostawały niezauważone przez opinię społeczną. A muszę powiedzieć Ci, że skala inwestycji prowadzonej w oparciu o przepisy tej ustawy jest potężna. To około 1000 km gazociągów, kilka podziemnych magazynów gazu, ogromny terminal LNG w Świnoujściu oraz Baltic pipe, czyli gazociąg łączący systemy przesyłowe Polski i Danii. Również cel ustawy jest bardzo ważny, a jest nim uniezależnienie Polski od dostaw gazu z Rosji i kłopotliwego pośrednictwa Ukrainy.

Odszkodowanie za ograniczenie własności na podstawie tej specustawy następuje co do zasady według przepisów ustaw o gospodarce nieruchomościami, zatem konstytucyjne gwarancje w tym zakresie są zachowane. Kłopotliwe jednak jest oczekiwanie na wypłatę tego świadczenia, która nastąpi dopiero po zakończenia inwestycji, na podstawie odrębnej decyzji wojewody.

Truizmem jest stwierdzenie, że nasz kraj nie będzie się rozwijał bez realizacji kluczowych inwestycji – jednak nie chciałbym być właścicielem nieruchomości, przez którą zaprojektowano ten gazociąg – obrona własności naprawdę w tym przypadku nie jest prosta. Pomijam już ograniczenia w zakresie doręczania decyzji, skrócone terminy czy kwalifikowane wymagania dla odwołania – chodzi raczej o nastawienie organów wyższego stopnia i sądów administracyjnych, które w sytuacjach wątpliwych będą orzekały (w mojej ocenie) zgodnie z interesem publicznym.

Piotr Zamroch 20 sierpnia 2012 in Bezumowne korzystanie, Służebność przesyłu 25 komentarzy

Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu – projekt standardu

Każdy z nas z większym lub mniejszym zainteresowaniem śledzi sprawę Amber Gold, która, będąc niekwestionowaną tragedią wielu ludzi, jest również poważnym testem dla naszego wymiaru sprawiedliwości i okazją dla przyjrzenia się mechanizmom jego funkcjonowania przez obywateli.

Przedwczoraj przeczytałem ciekawy artykuł w świątecznej Wyborczej, gdzie redaktor podkreślał rolę biegłych sądowych w sprawach karnych gospodarczych, których opinie są w zasadzie bezrefleksyjnie przyjmowane przez prokuratorów oraz sędziów.

Taka rola biegłych, jak również aspirowanie przez nich do zajmowania stanowiska również w sprawach czysto prawnych, daje się zaobserwować także w postępowaniach dotyczących ustanowienia służebności przesyłu. Widać to wyraźnie również w przygotowanym projekcie standardu wyceny odszkodowań i wynagrodzeń dla urządzeń przesyłowych.

Informowałem Cię niedawno o sporządzeniu tego projektu i skierowaniu go do uzgodnień przez pozostałe organizacje zrzeszające rzeczoznawców. Co ciekawe, w naszym kraju działa ich aż 10! Chyba każdy z nas rozumie jak przekłada się to na zdolność do osiągania kompromisu.

Już pierwsze komentarze wskazują, iż do uzgodnienia nie dojdzie, przy czym zgłaszane zarzuty są poważne i przynajmniej w części zasadne.  Po przeczytaniu uzasadnienia projektu, muszę stwierdzić, że od również strony prawnej zawiera dużo uproszczeń, czy wręcz błędów merytorycznych.

Pamiętajmy, że to już druga próba uzgodnienia standardu – wobec tak masywnej krytyki trudno wierzyć w możliwość wypracowania kompromisu przez organizacje zrzeszające rzeczoznawców.

Piotr Zamroch 14 sierpnia 2012 in Inne 0 Komentarzy

Dzień energetyka

Energetyka kojarzy się przede wszystkim z wielkimi zakładami i sieciami przesyłowymi. Od kilkunastu lat, również z niekończącymi się sporami prawnymi odnośnie zasad korzystania z nieruchomości na potrzeby urządzeń przesyłowych.

To nieco przysłania zupełnie inny obraz energetyki widzianej od wewnątrz – wielu ciekawych ludzi, o często zaskakujących pasjach. Ludzi, których praca jest bardzo ważna dla nas wszystkich, trudno sobie bowiem wyobrazić życie bez prądu i ciepła.

Dziś pracownicy branży energetycznej obchodzą swój dzień. Przypada 14 sierpnia, w rocznicę śmierci św. Maksymiliana Kolbego, patrona tej branży.

Z tej okazji składam wszystkim energetykom życzenia sukcesów zawodowych.

Piotr Zamroch 10 sierpnia 2012 in Służebność przesyłu 2 komentarze

Czy potrzebne są rewolucyjne zmiany?

Niedawno informowałem Cię o wstrzymaniu w podkomisji sejmowej prac nad nowelizacją Kodeksu cywilnego w zakresie urządzeń przesyłowych, przede wszystkim z uwagi na ewentualną niekonstytucyjność zasiedzenia służebności przesyłu, z doliczeniem okresu sprzed 3 sierpnia 2008 r.

Co ważne to projekt rządowy. Zdziwiło mnie nieco zatem, kiedy na portalu sejmometr.pl znalazłem kolejny projekt, autorstwa posłów z Platformy Obywatelskiej.

Co jest w nim ciekawego?

Po pierwsze, zmodyfikowana służebność drogi koniecznej na potrzeby przyłączy, która jest ustanawiana na rzecz właściciela nieruchomości niebędącego przedsiębiorcą (co w przypadku służebności przesyłu jest niedopuszczalne).

Druga sprawa to zwrócenie uwagi na potrzebę uzupełnienia regulacji prawnej ustanawiania służebności przesyłu na użytkowaniu wieczystym. Oba projekty sankcjonują to ustanawianie, zgodnie z dominującym wśród prawników poglądem, projekt poselski wprowadza obciążenie nieruchomości z mocy prawa, jeżeli użytkownik wieczysty nabędzie jej własność.

Kolejna zmiana – w mojej ocenie bardzo kontrowersyjna – to usunięcie roszczenia o ustanowienie służebności przesyłu. Z tym połączona jest przebudowa art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Na koniec zwracam Ci jeszcze uwagę na proponowany przepis art. 4 noweli, który przewiduje przekształcenie służebności gruntowych i użytkowania nabytych przed wejściem w życie tej ustawy w służebność przesyłu. Taki przepis sugeruje możliwość zasiedzenia służebności gruntowej także po 3 sierpnia 2008 r.

W mojej ocenie projekt rządowy ma znacznie większe szanse na uchwalenie, w zasadzie jedyna wątpliwość dotyczy doliczania przy zasiedzeniu służebności przesyłu okresu posiadania sprzed 3 sierpnia 2008 r. Projekt poselski jest kontrowersyjny, a w zakresie wzajemnego stosunku przepisów Kodeksu cywilnego i ustawy o gospodarce nieruchomościami zawiera zbyt wiele uproszczeń. Poza tym, czy potrzebna jest radykalna nowelizacja w tym zakresie, kiedy trwają zaawansowane prace nad ustawą o korytarzach przesyłowych?

1 … 67 68 69 70 71 … 75 Strona 69 z 75