Problem sprzeczności z Konstytucją zasiedzenia służebności gruntowej na potrzeby urządzeń przesyłowych oraz służebności przesyłu zelektryzował na dłuższy czas uwagę wszystkich zainteresowanych problematyką urządzeń przesyłowych. Dotyczyło to także sądów rozstrzygających sprawy, część z nich nawet zawieszała postępowania do czasu wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny.

Pytania prawne zadały dwa sądy – okręgowe we Wrocławiu i rejonowy w Grudziądzu. Pierwsze z orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego zostało wydane w odpowiedzi na pytanie sądu wrocławskiego w lipcu 2014 r. Trybunał umorzył postępowanie z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku. Kluczowym powodem takiej decyzji był brak – w ocenie Trybunału – wystarczającej jednolitości zaskarżonej wykładni. Powołując się na uchwałę siódemkową wydaną przez Sąd Najwyższy w sprawie III CZP 87/13, Trybunał wskazał, iż orzecznictwo odnośnie do możliwości zasiedzenia służebności przesyłu nie jest wcale ugruntowane.

Niemal dokładnie rok później, 14 lipca 2015 r. Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie w drugiej ze spraw, o sygnaturze P 47/13, zainicjowanej pytaniem Sądu Rejonowego w Grudziądzu.

Pytania prawne nieco różniły się od siebie. Sąd Rejonowy w Grudziądzu zakwestionował możliwość zasiedzenia służebności gruntowej na potrzeby urządzeń przesyłowych, podkreślając wymóg wskazania w ramach takiej służebności nieruchomości władnącej.

Swoją drogą warto zwrócić uwagę, by nie posługiwać się pojęciem służebności gruntowej „podobnej do służebności przesyłu” albo „o treści służebności przesyłu”. Treść tych służebności nie identyczna, dodatkowo nie można stwierdzić zasiedzenia np. w 1995 r. służebności o treści służebności przesyłu, która weszła w życie kilkanaście lat później.

Sąd Rejonowy zarzucił, iż wykładnia celowościowa i antycypacyjna, a nie literalna, prowadzi do naruszenia wskazanych w pytaniu prawnym wzorców kontroli, a nadto do naruszenia zasady numerus clausus (ograniczonej liczby) praw rzeczowych.

Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z lipca bieżącego roku ponownie odwołał się do problemu braku wystarczającej jednolitości praktyki stosowania prawa w zakresie zasiedzenia służebności gruntowej na potrzeby urządzeń przesyłowych, co oczywiście uzasadnił odwołując się do uchwały wydanej w sprawie III CZP 87/13.

Dodatkowo Trybunał zarzucił Sądowi Rejonowemu niewłaściwe sformułowanie pytania – w jego ocenie bowiem pytanie skierowane było przeciwko procesowi wykładni, a nie treści normy prawnej ukształtowanej w wyniku zabiegów interpretacyjnych. Całość postanowienia wraz z uzasadnieniem udostępniłem w Bazie wiedzy.

Podsumowując, temat stwierdzenia sprzeczności z konstytucją wykładni dopuszczającej możliwość zasiedzenia omawianej służebności trzeba uznać za zamknięty. Zamknięty w Trybunale Konstytucyjnym, bo analiza orzeczeń udostępnianych przez Ministra Sprawiedliwości pokazuje, że w praktyce sądów powszechnych ta kwestia potrafi powrócić w zaskakujący sposób.