Złożenie wniosku o ustanowienie służebności przesyłu a dobra wiara

Problematyka bezumownego korzystania z nieruchomości ostatnio często gości w moich wpisach, ale Sąd Najwyższy nie daje mi większego wyboru, wydając co rusz kolejne ciekawe orzeczenia w tym temacie. Dziś omówię wyrok z 24 stycznia 2017 r. wydany w sprawie V CNP 17/16 toczącej się ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Stan sprawy wyglądał następująco. Na nieruchomości skarżących istniały urządzenia przesyłowe o nieuregulowanym stanie prawnym. Przedsiębiorca przesyłowy złożył wniosek o ustanowienie służebności przesyłu, na skutek którego uzyskał tytuł prawny do korzystania z nieruchomości.

Właściciele nieruchomość złożyli następnie pozew o zapłatę przez przedsiębiorcę wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości w okresie do dnia złożenia wniosku. Żądanie to zostało w całości uwzględnione. Następnie właściciele wytoczyli powództwo o zapłatę wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości za okres od dnia złożenia wniosku o ustanowienie służebności przesyłu do dnia uprawomocnienia się postanowienia ustanawiającego służebność.

Sąd I instancji uwzględnił powództwo, lecz Sąd Okręgowy na skutek apelacji przedsiębiorcy oddalił żądani w całości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że z dniem złożenia wniosku o ustanowienie służebności przesyłu, pomiędzy stronami nawiązał się „swoisty pakt”, na podstawie którego przedsiębiorca uzyskał „krótkotrwały tytuł prawny i dobrą wiarę”. Nazwał ten pogląd koncepcją kontraktową.

Powodowie złożyli skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem tego orzeczenia (ze względu na zbyt niską wartość przedmiotu sporu, nie służyła im skarga kasacyjna).

Sąd Najwyższy uwzględnił skargę. W uzasadnieniu wyroku podkreślił, że tzw. koncepcja kontraktowa nie znajduje jakiegokolwiek wsparcia w orzecznictwie i w przepisach dotyczących zawierania umów. Wskazał, że ustanowienie służebności następuje na mocy konstytutywnego orzeczenia sądu, które dopiero tworzy tytuł prawny do korzystania z nieruchomości. Wcześniejsze jej posiadanie ma więc charakter bezumowny.

Sąd Najwyższy wskazał też, że pogląd Sądu Okręgowego dotyczący dobrej wiary jest sprzeczny z utrwaloną linią orzeczniczą, zgodnie z którą brak tytułu do korzystania z nieruchomości oznacza złą wiarę posiadacza. Zwrócił też ubocznie uwagę na ważną różnicę w tym zakresie względem postępowań dotyczących zasiedzenia – przy bezumownym korzystaniu z nieruchomości dobra wiara musi występować w całym okresie korzystania, a nie wyłącznie przy rozpoczęciu posiadania służebności.

Wyrok jest wart uwagi, gdyż porusza problem rzadko analizowany. W orzeczeniach sądów powszechnych rzadko, jednak spotykałem się z poglądem, że za okres po złożeniu wniosku o ustanowienie służebności nie należy się wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, co nie wydawało się być dobrze uzasadnionym poglądem, warto zatem zwrócić uwagę na stanowisko Sądu Najwyższego w tej kwestii.

A na koniec mała zagadka, czy ktoś z Was poznaje to miejsce? Zdjęcie jest aktualne, zrobiłem je przy okazji jednego ze szkoleń, które prowadziłem. No właśnie, gdzie? 🙂

{ 3 komentarze… przeczytaj je poniżej albo dodaj swój }

Katarzyna Czerwiec 8, 2017 o 14:19

Czy wg Pana jest taka możliwość, żeby w postępowaniu o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem wytoczonym przez przedsiębiorstwo energetyczne uczestnicy postępowania skutecznie wnosili o przyznanie odszkodowania za bezumowne korzystanie? A jeśli mogą o to wnosić choć powinno to być co do zasady przedmiotem procesu a tu mamy doczynienia z nieprocesem to czy mogą po prostu o to wnieść bez podawania wysokości odszkodowania i okresu za jaki chcą poszkodowanie?

Odpowiedz

ccicci Czerwiec 14, 2017 o 19:03

Co do zasady oddzielne postępowanie procesowe. Jako osoba nie posiadająca wiedzy fachowej i nie potrafiąca wycenić wartości roszczenia najlepiej podać niską kwotę np.1000 zł zaznaczając, że jest to część roszczenia i że powództwo może być rozszerzone po wycenie dokonanej przez biegłego (nie musi, można pozostałej kwoty dochodzić w następnym procesie). Raczej należy podać okres objęty żądaniem.

Odpowiedz

Anna Sierpień 11, 2017 o 12:34

Dzień dobry panie Piotrze. Zacznę od początku: w 2014 r. kupiłam dzialke, na której znajduje się słup NN, długośc linii napowietrznych nad moją działką to ok 30 mb. Dodam, że słup postawiany został na wniosek i koszt byłego właściciela w 1993 r. i kilku innych właścicieli sąsiednich działek, którzy chcieli doprowadzić sobie prąd (do ich działek biegnie ode mnie linia). Mam zamiar budowy domu na tej działce i dostałam właśnie od PGE propozycję umowy o przyłącze prądu. I tu właśnie mam wątpliwości. W umowie tej jest następujący zapis: ,,podmiot przyłaczany zobowiązuje się do nieodpłatnego udostępniania PGE swojej nieruchomości w celu budowy i rozbudowy sieci elektrenerg. zgodnie z wydanymi warunkami przyłączenia, jak również do zapewnienia dostępu wraz z sprzętem do urządzeń stanowiących własność PGE znajdujących się na nieruchomości podmiotu przyłączanego w celu usunięcia awarii, kontroli, przeglądu, modernizacji, rozbudowy oraz dostępu do układu pomiarowo-rozliczeniowego”.
Moje pytanie do Pana to zapis dot. ,,urządzeń stanowiących własność PGE znajdujących się na nieruchomości”, rozumiem że chodzi im o tenże słup. I na to nie chciałabym się zgodzić. Czy mogę wezwać ZE do sporządzenia osobnej umowy ustanawiającej służebność przesyłu za wynagrodzeniem i ewentualne odszkodowanie za bezumowne korzystanie z mojej działki. Obawiam się, że nastapiło zasiedzenie służebności przesyłu. Boję się że jeśli podpiszę zaproponowaną mi umowę przyłącza to zamknę sobie drogę na jakiekolwiek należności od ZE. Proszę o wskazówki, jakie kroki powinnam podjąć? Pozdrawiam Anna

Odpowiedz

Dodaj komentarz

Publikując komentarz przekazujesz Kancelarii swoje dane osobowe, w tym imię i nazwisko, pseudonim, numer IP, swój adres e-mail i ewentualnie adres strony internetowej. Podanie tych danych jest dobrowolne, ale bez ich przekazania nie będę mógł odpowiedzieć na Twój komentarz. Widoczny na stronie będzie wyłącznie podpis, data opublikowania komentarza oraz ewentualnie adres podanej przez Ciebie witryny internetowej. Administratorem Twoich danych osobowych stanie się Sienkiewicz i Zamroch Radcowie prawni sp.p. (ul. Warszawska 4/3, 87-100 Toruń). Twoje dane osobowe będą przez nas przetwarzane wyłącznie w celu udzielenia odpowiedzi na komentarz. Szanujemy Twoją prywatność - dane nie będą przekazywane do innych podmiotów, za wyjątkiem podmiotu obsługującego niniejszy formularz oraz naszą pocztę e-mail. Dane będziemy przechowywać przez okres publikacji komentarza – po tym okresie zostaną usunięte. W każdym czasie możesz się również zwrócić do Kancelarii z żądaniem sprostowania, usunięcia swoich danych, wniesienia sprzeciwu, przeniesienia do innego podmiotu lub ograniczenia ich przetwarzania – wystarczy, że napiszesz wiadomość na adres: radcowie@radcowie.biz. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych jest art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia ogólnego o przetwarzaniu danych osobowych (RODO). Jeżeli według Ciebie Twoje dane są przetwarzane nieprawidłowo, masz prawo złożenia skargi do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: