Schyłek roszczeń dotyczących dawnych gruntów państwowych?

W listopadzie ubiegłego roku, informowałem w blogu o pytaniach prawnych, które wpłynęły do Sądu Najwyższego dotyczących zasiedzenia służebności na nieruchomościach, które były własnością Skarbu Państwa na przełomie lat 1990 i 1991, czyli w okresie uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych.

Szczegóły możecie znaleźć w tym wpisie.

To bardzo ważne kwestie dla praktyki sądów powszechnych, rozpatrują one bowiem tysiące spraw dotyczących takich właśnie nieruchomości, na których kwestia zasiedzenia służebności nie była jednoznacznie wyjaśniona.

Kluczowe znacznie ma ocena charakteru posiadania, a precyzyjniej ocena, czy rozpoczynało się w dobrej, czy złej wierze.

W roku 2018 Sąd Najwyższy odnosił się kilkukrotnie do tej kwestii, zasadniczo jednolicie opowiadając się za rozpoczęciem posiadania w dobrej wierze, jednak orzeczenia wydawał w sprawach zainicjowanych skargami kasacyjnymi.

Kilka dni temu wydał uchwałę, zatem orzeczenie o zasadniczo większym ciężarze gatunkowym, szczególnie w zakresie kształtowania orzecznictwa sądów powszechnych.

Sąd Najwyższy stwierdził co następuje:

Przedsiębiorstwo państwowe, które nabyło z mocy prawa – na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. 1991 r., Nr 2, poz. 6) – własność urządzeń przesyłowych, posadowionych na 2 nieruchomości Skarbu Państwa, może być uznane za posiadacza w dobrej wierze służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu.

Z uwagi na użyte sformułowanie “może być uznane”, ostatecznie praktyczne znaczenie uchwały będzie możliwe do analizy po opublikowaniu uzasadnienia. Patrząc jednak na całokształt orzecznictwa Sądu Najwyższego z ostatniego roku, na pytanie postawione w tytule wpisu trzeba udzielić odpowiedzi twierdzącej.

{ 3 komentarze… przeczytaj je poniżej albo dodaj swój }

Wioletta Luty 24, 2019 o 22:13

Panie Mecenasie,

Problem w tym, że w dużej ilości przypadków, jeśli urządzenia przesyłowe posadowione były na gruntach należących pierwotnie do Skarbu Państwa (do końca 1990 roku) to takie urządzenia zostały wzniesione nie ze środków przedsiębiorstwa przesyłowego, a najczęściej ze środków własnych przedsiębiorstwa, które posiadało ów grunt w zarządzie i użytkowaniu. Urządzenia przesyłowe stanowiły zatem środki trwałe tego zakładu państwowego.

Na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. nr 79 poz. 464) w brzmieniu ustalonym przez art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1992 roku zmieniającej ustawę o zmianie ustawy gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. nr 91 poz. 455) oraz art. 236 par. 1 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964 Nr 16 poz. 93) przedsiębiorstwa posiadające dotychczas grunt Skarbu Państwa w zarządzie z dniem 5 grudnia 1990 roku nabyły do niego prawo użytkowania wieczystego oraz, jednocześnie nabyły prawo własności do budynków i urządzeń związanych z tym gruntem.

Co ważniejsze stosownie do ugruntowanego orzecznictwa, zarówno budynki jak i urządzenia związane z gruntem w użytkowaniu wieczystym zawsze dzielą los tegoż użytkowania. Nie da się zatem sprzedać (przekazać) oddzielnie urządzeń bez sprzedaży samego prawa użytkowania wieczystego do gruntu (i na odwrót). Zatem nawet w przypadku sprzedaży przez przedsiębiorstwo w późniejszym okresie prawa użytkowania wieczystego, sprzedaż taka przenosiła prawo własności do urządzeń przesyłowych na kupującego grunt (następcę prawnego) a nie na przedsiębiorstwo energetyczne.

Na mocy cytowanej przez Pana ustawy przedsiębiorstwo mogło nabyć zatem instalacje przesyłowe na zasadzie zasiedzenia wyłącznie jeżeli zostały one pierwotnie wzniesione przez poprzednika prawnego takiego zakładu energetycznego a nie zakład, który posiadał grunty w zarządzie co raczej w latach powojennych zdarzało się rzadko.

Zatem na postawione przez Pana pytanie “Schyłek roszczeń dotyczących dawnych gruntów państwowych?” odpowiedź brzmi – w dużej ilości przypadków NIE.

Pozdrawiam,
Wioletta Dziuba

Odpowiedz

maria Luty 27, 2019 o 15:20

Dodam tylko, że ustawa wyłącza możliwość nabywania w powyższy sposób gruntów należących do Państwowego Funduszu Ziemi, który później przeistoczył się w Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Odpowiedz

Katarzyna Kwiecień 5, 2019 o 10:03

Proszę o kontakt osoby które miały do czynienia z następującą sprawą:
Linia energetyczna wybudowana ponad 30 lat temu do obsługi tylko jednego obiektu. Linia nadal obciąża nieruchomość przez którą przebiega jej trasa, mimo iż obiekt który miała obsługiwać już nie istnieje. Do linii co prawda zostały w międzyczasie podpięte inne działki, ale istniejąca w tym terenie sieć energetyczna jest gęsta i wszystkie te działki mają dostęp do prądu także i z innych kierunków. Inaczej mówiąc: linia obciążająca prywatną nieruchomość nie jest już niezbędna by w okolicy był prąd, prąd ten jest dostępny także z innych kierunków.
Czy miał ktoś do czynienia z takim przypadkiem w sądzie oraz czy sąd uznał, że ma tutaj zastosowanie art. 295 kc (“Jeżeli służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności bez wynagrodzenia.”)?

Odpowiedz

Dodaj komentarz

Publikując komentarz przekazujesz Kancelarii swoje dane osobowe, w tym imię i nazwisko, pseudonim, numer IP, swój adres e-mail i ewentualnie adres strony internetowej. Podanie tych danych jest dobrowolne, ale bez ich przekazania nie będę mógł odpowiedzieć na Twój komentarz. Widoczny na stronie będzie wyłącznie podpis, data opublikowania komentarza oraz ewentualnie adres podanej przez Ciebie witryny internetowej. Administratorem Twoich danych osobowych stanie się Sienkiewicz i Zamroch Radcowie prawni sp.p. (ul. Warszawska 4/3, 87-100 Toruń). Twoje dane osobowe będą przez nas przetwarzane wyłącznie w celu udzielenia odpowiedzi na komentarz. Szanujemy Twoją prywatność - dane nie będą przekazywane do innych podmiotów, za wyjątkiem podmiotu obsługującego niniejszy formularz oraz naszą pocztę e-mail. Dane będziemy przechowywać przez okres publikacji komentarza – po tym okresie zostaną usunięte. W każdym czasie możesz się również zwrócić do Kancelarii z żądaniem sprostowania, usunięcia swoich danych, wniesienia sprzeciwu, przeniesienia do innego podmiotu lub ograniczenia ich przetwarzania – wystarczy, że napiszesz wiadomość na adres: radcowie@radcowie.biz. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych jest art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia ogólnego o przetwarzaniu danych osobowych (RODO). Jeżeli według Ciebie Twoje dane są przetwarzane nieprawidłowo, masz prawo złożenia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

Poprzedni wpis: