Złożenie wniosku o ustanowienie służebności przesyłu a dobra wiara

Problematyka bezumownego korzystania z nieruchomości ostatnio często gości w moich wpisach, ale Sąd Najwyższy nie daje mi większego wyboru, wydając co rusz kolejne ciekawe orzeczenia w tym temacie. Dziś omówię wyrok z 24 stycznia 2017 r. wydany w sprawie V CNP 17/16 toczącej się ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Stan sprawy wyglądał następująco. Na nieruchomości skarżących istniały urządzenia przesyłowe o nieuregulowanym stanie prawnym. Przedsiębiorca przesyłowy złożył wniosek o ustanowienie służebności przesyłu, na skutek którego uzyskał tytuł prawny do korzystania z nieruchomości.

Właściciele nieruchomość złożyli następnie pozew o zapłatę przez przedsiębiorcę wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości w okresie do dnia złożenia wniosku. Żądanie to zostało w całości uwzględnione. Następnie właściciele wytoczyli powództwo o zapłatę wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości za okres od dnia złożenia wniosku o ustanowienie służebności przesyłu do dnia uprawomocnienia się postanowienia ustanawiającego służebność.

Sąd I instancji uwzględnił powództwo, lecz Sąd Okręgowy na skutek apelacji przedsiębiorcy oddalił żądani w całości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że z dniem złożenia wniosku o ustanowienie służebności przesyłu, pomiędzy stronami nawiązał się „swoisty pakt”, na podstawie którego przedsiębiorca uzyskał „krótkotrwały tytuł prawny i dobrą wiarę”. Nazwał ten pogląd koncepcją kontraktową.

Powodowie złożyli skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem tego orzeczenia (ze względu na zbyt niską wartość przedmiotu sporu, nie służyła im skarga kasacyjna).

Sąd Najwyższy uwzględnił skargę. W uzasadnieniu wyroku podkreślił, że tzw. koncepcja kontraktowa nie znajduje jakiegokolwiek wsparcia w orzecznictwie i w przepisach dotyczących zawierania umów. Wskazał, że ustanowienie służebności następuje na mocy konstytutywnego orzeczenia sądu, które dopiero tworzy tytuł prawny do korzystania z nieruchomości. Wcześniejsze jej posiadanie ma więc charakter bezumowny.

Sąd Najwyższy wskazał też, że pogląd Sądu Okręgowego dotyczący dobrej wiary jest sprzeczny z utrwaloną linią orzeczniczą, zgodnie z którą brak tytułu do korzystania z nieruchomości oznacza złą wiarę posiadacza. Zwrócił też ubocznie uwagę na ważną różnicę w tym zakresie względem postępowań dotyczących zasiedzenia – przy bezumownym korzystaniu z nieruchomości dobra wiara musi występować w całym okresie korzystania, a nie wyłącznie przy rozpoczęciu posiadania służebności.

Wyrok jest wart uwagi, gdyż porusza problem rzadko analizowany. W orzeczeniach sądów powszechnych rzadko, jednak spotykałem się z poglądem, że za okres po złożeniu wniosku o ustanowienie służebności nie należy się wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, co nie wydawało się być dobrze uzasadnionym poglądem, warto zatem zwrócić uwagę na stanowisko Sądu Najwyższego w tej kwestii.

A na koniec mała zagadka, czy ktoś z Was poznaje to miejsce? Zdjęcie jest aktualne, zrobiłem je przy okazji jednego ze szkoleń, które prowadziłem. No właśnie, gdzie? 🙂

{ 2 komentarze… przeczytaj je poniżej albo dodaj swój }

Katarzyna Czerwiec 8, 2017 o 14:19

Czy wg Pana jest taka możliwość, żeby w postępowaniu o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem wytoczonym przez przedsiębiorstwo energetyczne uczestnicy postępowania skutecznie wnosili o przyznanie odszkodowania za bezumowne korzystanie? A jeśli mogą o to wnosić choć powinno to być co do zasady przedmiotem procesu a tu mamy doczynienia z nieprocesem to czy mogą po prostu o to wnieść bez podawania wysokości odszkodowania i okresu za jaki chcą poszkodowanie?

Odpowiedz

ccicci Czerwiec 14, 2017 o 19:03

Co do zasady oddzielne postępowanie procesowe. Jako osoba nie posiadająca wiedzy fachowej i nie potrafiąca wycenić wartości roszczenia najlepiej podać niską kwotę np.1000 zł zaznaczając, że jest to część roszczenia i że powództwo może być rozszerzone po wycenie dokonanej przez biegłego (nie musi, można pozostałej kwoty dochodzić w następnym procesie). Raczej należy podać okres objęty żądaniem.

Odpowiedz

Dodaj komentarz

Poprzedni wpis:

Następny wpis: